Reeks verhalen uit de Summer School 2019: Moreel Leiderschap

Datum 25-09-2019

Een bijzondere ambiance. ’s Avonds, wanneer bijna iedereen naar huis is, blijft een select groepje diehards over om deel te nemen aan het avondprogramma. Aan de oever van de Waal, onder een zacht avondzonnetje zitten verspreid over het terrein kleine groepjes mensen in tenten. Ze doen mee aan een groene pubquiz, bekijken een film over krimpdorp Finsterwolde, bezoeken een boekenclub over Tocqueville of nemen deel aan een speedcoachingsessie.

In deze bijzondere setting geeft Claartje Brons in een van de tenten een workshop over moreel leiderschap in de moderne democratie. Ontspannen staat ze met een nul procentbiertje in haar hand voor aanvang van de workshop te wachten. Zodra ze begint gaan haar ogen fonkelen. “Ik heb zo naar deze avond uitgekeken.” Haar enthousiasme werkt aanstekelijk, want binnen no time weet ze de ruim 15 deelnemers mee te zuigen in haar verhaal. Aan de hand van afbeeldingen uit de schilderkunst laat ze de zeven klassieke deugden de revue passeren. Wie herkent welk schilderij welke deugd uitbeeldt? Voorzichtig gaan de handen omhoog. Prudentia, iustitia, temperantia, fortitudo, fides, spes en caritas. Oftewel wijsheid, rechtvaardigheid, matigheid, moed, geloof, hoop en liefde. “Door welke waarden laat jij je leiden?” vraagt ze de deelnemers.  In tweetallen gaan ze met elkaar in gesprek. In de tent klinkt het zachte geroezemoes van mensen die bevlogen vertellen en geïnteresseerd naar elkaar luisteren.

Het meest cruciale en universele

Voor één van de deelnemers is rechtvaardigheid de grootste drijfveer. “Ik wil niet dat de verschillen tussen mensen nog groter worden.” Brons haalt zelf politiek filosofe Martha Nussbaum aan die liefde het meest cruciale en universele noemde. In een tweede ronde vraagt ze de deelnemers stil te staan bij de vraag of hun deugden in de loop der tijd zijn veranderd, en wat ze graag meer in de politiek en democratie zouden willen zien.  Aan het eind van de workshop, na een uur vol gedreven gesprekken, vraagt ze iedereen een ansichtkaart te kiezen die ze op een tafel heeft uitgestald. Op de kaart schrijven de deelnemers een groet aan zichzelf met een deugd die ze zichzelf de komende tijd toewensen. Brons verzamelt de kaarten om ze over een aantal maanden naar de deelnemers op te sturen als vriendelijke herinnering aan zichzelf.

Helden van de democratie

Door welke waarden ze ook gedreven worden, vaststaat dat de deelnemers aan deze workshop, en trouwens die aan de hele Summer School, de ware helden van de lokale en regionale democratie zijn. Volgens Brons is het een logisch onderdeel van moreel leiderschap om op jezelf te kunnen reflecteren. Maar om vervolgens zo belangeloos en bezield vanuit het hele land naar een eiland in de Waal af te reizen en tot ’s avonds laat te reflecteren op de waarden die hen drijven als volksvertegenwoordiger… Doe het maar eens. Het is misschien een zeldzaamheid. Maar vooral een hele grote deugd.