Participatie out of the toolbox

Datum 20-05-2020

Snel de juiste werkvormen en middelen vinden bij je gemeentelijke of provinciale participatieproject: het kan sinds kort met THiNK! Tools, de nieuwste vinding van de Vereniging Projectmanagement Nederlandse Gemeenten (VPNG). Enrico Kraijo, directeur van de VPNG, vertelt over de voordelen van de nieuwe gratis toolbox voor participatieprofessionals.

Voor de komst van de toolbox ontwikkelde de VPNG (waarbij ruim 7.500 project-, proces- en programmamanagers van provincies en gemeenten zijn aangesloten) met steun van het samenwerkingsprogramma Democratie in Actie al twee andere tools: THiNK! Consistent, die helpt bij het besluit om daadwerkelijk te gaan participeren en in welke mate, en THiNK! Twice, die helpt bij het concretiseren van het volledige plan. THiNK! Tools is hier sinds kort aan toegevoegd en helpt gemeentelijke en provinciale projectleiders om eenvoudig de juiste werkvormen en middelen te vinden voor het participatieproject waar zij op dat moment mee bezig zijn. “Het helpt om snel uit een grote berg instrumenten te selecteren wat je op jouw moment in het participatieproces nodig hebt”, aldus Kraijo.

Tool-stofzuiger
De toolbox bestaat uit 52 participatie-instrumenten; zowel digitale tools als fysieke werkvormen. De toolbox is samen met de gemeente Groningen ontwikkeld en Movisie droeg bij met digitale tools. Vanuit 177 actieve gemeenten en provincies wordt steeds nieuwe input opgehaald. “Wij zijn een soort tool-stofzuiger, aan het einde van het jaar willen we 500 tools beschikbaar hebben via de toolbox. We bouwen stap voor stap door”, zegt Kraijo. Volgens hem is het procesontwerp belangrijk bij het uitvoeren van participatieprojecten. “Een participatieproces goed inrichten is een ambacht.” De toolbox helpt de juiste tool bij de juiste stap in het participatieproces te kiezen. “Hiermee denken we dat we de essentie hebben gevonden van hoe je participatie kunt inrichten."

Invalshoeken
Acht filters helpen de gebruiker van de toolbox om de tools toegankelijk te maken, daarbij gaat het onder meer om de projectschaal, het soort deelnemers, de mate van interactie en het moment in het proces. “Onderliggend hanteren we de uitgangspunten van de participatieladder en de ‘denkpetten van De Bono’.” Volgens Kraijo helpt de toolbox bij het verdiepen van het begeleiden en leiden van participatieprocessen. “Je voert het gesprek op een hoger niveau, omdat je niet steeds terug hoeft naar de vraag welke instrumenten er beschikbaar zijn. Je kunt nu ingaan op zaken als: waarom kies ik voor deze participatievorm, en niet voor deze? Of waarom niet een combinatie van instrumenten?”

Vakmanschap
Volgens Kraijo is het draagvlak voor het gebruik van digitale participatie-instrumenten door de huidige coronacrisis enorm gestegen. “Zowel bij inwoners als bij projectleiders.” Volgens hem is het bereik met digitale participatie een stuk groter dan met fysieke. “De transparantie neemt toe. Het stelt ook veel meer eisen aan het vakmanschap van de projectleider. Het dwingt je om beter na te denken over het participatieproces. De kwaliteit van de inspraak neemt toe als je het met digitale instrumenten doet.” Toch zullen fysieke bijeenkomsten ook nodig blijven. “Wanneer er veel wantrouwen is, dan werkt face-to-face-participatie beter.”

Gratis gebruik
Gemeentelijke of provinciale projectleiders die geïnteresseerd zijn kunnen de toolbox gratis via de website van het Digitaal Leerhuis gebruiken. Voor Kraijo is het belangrijk dat iedereen blijft meedenken en feedback geeft. “We kunnen zoveel van elkaar leren. Ieder voor zich werkt niet.” Volgens Kraijo is het ontwikkelen van toolboxen of apps voor de VPNG geen doel op zich. “Het gaat ons erom professionals met elkaar in contact te brengen en verder te helpen.” Binnenkort komt de vereniging met zogenaamde unmuted sessies, waarbij kleine groepjes van vijf à zes personen in een intervisie-achtige setting met elkaar in gesprek gaan over hun participatieprocessen. ‘Wat werkt bij jou, hoe pak jij het aan?’ De begeleiders gebruiken daarbij de gestolde kennis uit de THiNK!-instrumenten.

Meer informatie