Bouwen aan wederkerig vertrouwen

Datum 16-11-2018

‘Bouw aan wederkerig vertrouwen!’: onder dat motto bespreekt het Wethoudersinitiatief hun manifest op de Dag van de Lokale Democratie op 16 november in Amersfoort. 
De wethouders voor democratische vernieuwing presenteerden dit eerder dit jaar aan minister Ollongren van BZK. Wethouder Ko Scheele uit Ommen over de achtergrond van het manifest.


In zijn brief aan minister Ollongren schetst wethouder Ko Scheele het belang van betrokken bewoners, buurten en wijken. Hoe creëer je er als wethouder betrokkenheid?
“Als wethouders  van het wethoudersinitiatief denken wij dat het gebrek aan vertrouwen in de politiek deels komt doordat inwoners zich geen eigenaar voelen van de gemeente. We willen de bewoners betrekken bij de gemeente en dat gaat veel verder dan inspraak. Daarvoor moeten ze zeggenschap krijgen en zich eigenaar voélen. In Ommen zijn inwoners wel degelijk betrokken bij hun buren en hun leefomgeving. We noemen dat ‘nieuw naoberschap’. Vanuit de gemeenteraad is het Ommer Podium bedacht, een open podium waarop mensen vrijuit kunnen vertellen wat ze willen. Iemand draagt een idee aan, mensen uit de zaal reageren daarop en willen bijdragen. En zo ontstaan hele mooie, concrete ideeën en nieuwe verbindingen. Dat zijn vaak initiatieven waar je zelf niet meteen aan denkt. Bijvoorbeeld een molenaar die zijn molen wil laten draaien om energie op te wekken, waarmee we iets extra’s kunnen doen. Zoals investeren in accu’s voor fluisterbootjes op de Vecht. Burgers betrekken is dus niet alleen een kwestie van geld, maar dat moet er wel komen. Daarom benutten we oplopend 1 procent van de begroting voor burgerinitiatieven. De gemeenteraad wil daarbij een Ommer Agenda.  Dat is een spoorboekje met prioriteiten voor de komende jaren die we in gesprek met de samenleving bepalen. En we benoemen nieuwe rollen: die van de overheid (meer loslaten) en de samenleving (aangeven wat ze willen en kunnen). Kern is dat we meer aan mensen overlaten.”

Een veel gehoorde klacht is dat regelgeving vernieuwing vertraagt. Hoe organiseren jullie regelruimte?
“Je niet laten beperken door regelgeving begint met de analyse van de situatie. Bijvoorbeeld de beperkingen die er zijn in de sociale wetgeving om subsidies te verstrekken. Als gemeente moet je de rand opzoeken van wat kan. We roepen vaak dat de rijksregelgeving belemmerend is. Deels is dat ook zo, dus zijn we blij met het initiatief van het ministerie van BZK om daar kritisch naar te blijven kijken. Maar binnen gemeenten moeten we er ook met de stofkam doorheen. En dan heb ik het niet alleen over de regels, maar ook over de interpretatie ervan. Daarin beperken we ons meer dan nodig is. En dat moeten we omdraaien via de omgekeerde toets: hoe maken we iets wél mogelijk. Natuurlijk moet je ook goed nadenken over de ruimte en de participatie per onderwerp. Participatie en je rol als gemeente is bij een ontmoetingscentrum is anders dan bij de verstrekking van bouwvergunningen.”  

Waar liggen de grootste kansen voor meer eigenaarschap en zeggenschap?
“De grootste kans voor Ommen is dat we een nieuw ambtelijk apparaat ontwikkelen. Want als je burgers meer wilt laten participeren, dan moet je ambtelijke apparaat daar ook op toegesneden zijn. En dat betekent onder andere dat we veel meer opgavegericht vanuit de behoefte denken en handelen. Zo kwam in gesprekken met bewoners de behoefte naar boven om een laagdrempelige plek te hebben om elkaar te ontmoeten, uit te wisselen, vraagstukken neer te leggen of activiteiten te organiseren. We hadden nog een oud pand dat een lichte opknapbeurt nodig had. Dat pand hebben we beschikbaar gesteld en daar is vervolgens een ongelofelijke actie bij ondernemers ontstaan. De spullen waren niet aan te slepen en vanuit alle hoeken kwam hulp. Van het opknappen van het pand tot en met een volledig ingericht gebouw en tuin. Een doorslaand succes!”

Vernieuwing van de lokale democratie. Wat bepaalt het succes?
“Naast innoveren en experimenteren is het zaak dat we dit bestendigen. Er zijn tal van fantastische initiatieven, maar hoe geven we die echt vorm? Met de omgevingsvisie hebben we een probaat middel in handen, die deze beweging integraal mogelijk kan maken. Daarnaast moet je vooral naar jezelf kijken. Ons netwerk noemt dat ‘je democratisch kompas aanzetten’. Om vervolgens het gesprek aan te gaan met je ambtelijk apparaat, met de gemeenteraad en met je eigen politieke partij. Want daar geloof ik nog steeds in. De ideeën van een initiatief als Code Oranje liggen heel dicht bij die van ons, maar onze insteek is dat vernieuwing van de lokale democratie binnen het huidige systeem wél mogelijk is. Door de juiste balans te vinden tussen de representatieve en participatiedemocratie. En door uit te gaan van wat er leeft, daar oog voor te hebben. Dat is volgende maand niet klaar, maar als je richting en beweging goed zijn, is het echt kansrijk.”

Hoe ziet die kansrijke toekomst er dan uit?
“Het politiek correcte antwoord is dat de samenleving dit bepaalt. Maar ik hoop dat er enthousiasme voor het publieke domein ontstaat vanuit samenwerking tussen het Rijk en het lokaal bestuur. En lokaal geldt dat je het moeten laten zien, niet alleen in woorden maar ook in daden. Dat het je ernst is en dat je inwoners serieus neemt in hun wensen. En dat is een wederkerig proces. Want bewoners moeten zelf ook aangeven wat ze willen. Daar ben ik optimistisch over. We hebben inderdaad een kansrijke toekomst!”

Wethoudersinitiatief
‘Bouw aan wederkerig vertrouwen!’: onder dat motto presenteerden wethouders uit verschillende politieke partijen op 29 januari 2018 hun manifest met 9 bouwstenen voor de vernieuwing van de lokale democratie aan minister Ollongren van BZK. Het wethoudersnetwerk is ook aanwezig op de Dag van de Lokale Democratie op 16 november in Amersfoort. 

Reacties: opinieendebat@lokale-democratie.nl