'De Haperende Lokale Democratie – En hoe het beter kan'

Auteur Kim de VriesAfzender VNGDatum 09-04-2019

Hoe geef je bewoners op een juiste manier zeggenschap? Welke instrumenten zoals burgerbegrotingen, digitale participatiemiddelen of burgerpanels zet je daarvoor in? En hoe zorg je ervoor dat zij er wat aan hebben?

Op dinsdag 2 april jl. kwamen onder meer medewerkers van gemeenten, raadsleden en adviesbureaus bijeen tijdens het Congres 'De Haperende Lokale Democratie – En hoe het beter kan'. Dit werd georganiseerd door Movisie, Democratie in Actie, het Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken en andere partners.

Opening en inleiding door Pieter Tops

De middag werd afgetrapt met een opening door Marcel Ham (Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken) en Frank Speel (programmamanager Democratie in Actie), waarna het woord werd gegeven aan hoogleraar bestuurskunde Pieter Tops. "De lokale democratie is onmisbaar in onze samenleving, omdat de gemeente ruimte biedt om te experimenteren met de democratie, gemeenten belangrijk onderdeel vormen van de responsieve overheid, de gemeente kan bemiddelen tussen verschillende partijen in de samenleving en de gemeente vorm kan geven aan het publieke domein", aldusTops. Desondanks zijn er wel drie haperingen ontstaan: "het dualisme, het ontbreken van een concept op meervoudige democratie en valse hoop op institutionele wijzigingen".

Dubbelinterview Meindert Fennema en Froukje de Jonge

Daarna werd een dubbelinterview gehouden met Meindert Fennema (hoogleraar politieke theorie) en Froukje de Jonge (waarnemend burgemeester gemeente Stadskanaal) over de 'zelfbouwdemocratie'. Daarbij reflecteerde de Jonge over praktische (on)mogelijkheden aan de hand van de ervaringen die zij heeft meegemaakt als burgemeester van Stadskanaal en als wethouder van Almere. Voorbeeld hiervan is het bouwen van een windmolenpark naast het Stadskanaal, wat leidde tot grote onvrede onder de lokale bevolking. Fennema haalde in het kader van de zogeheten ‘flatpack’ democratie een ander voorbeeld aan vanuit de Engelse gemeenschap: een burgerbeweging nam taken over nadat de gemeente subsidies voor deze taken stopzette. Vervolgens nam deze beweging de gehele gemeenteraad over, resulterend in een raad die uitvoering van taken voorlegde aan de samenleving.

Intermezzo

Na een kort intermezzo van Petra van der Horst over de publicatie 'Partners in participatie' werd de deelnemers ruimte gegeven om deel te nemen aan diverse workshops en themasessies. Daarbij werd dieper ingegaan op verschillende thema’s als digitale participatie, Right to Challenge, inwoner- en cliëntenparticipatie en de energietransitie.

Workshop René Cuperus

Een van de workshops werd gehouden door René Cuperus over hoe de energietransitie mogelijk huidige scheidslijnen vergroot en een opstand van ‘gele hesjes’ kan veroorzaken. In de discussie werd duidelijk dat de oorzaken van het onbehagen in Nederland vanuit verschillende dimensies kunnen worden benaderd. De energietransitie kan hieraan bijdragen als 'splijtzwam'. De energietransitie is ingezet en de doelen zijn bekend. In 2050 moet Nederland aardgasvrij zijn. Echter, de weg ernaartoe is nog onbekend. Een begin van de oplossing zit in een eerlijke kostenverdeling voor huishoudens om deze transitie te maken. Dit is een politieke aangelegenheid. Daarnaast moeten de individuele voordelen van de energietransitie meer benadrukt worden. De energierekening gaat omlaag en het wooncomfort neemt toe.

Workshop Jornt van Zuylen

Een andere workshop werd gegeven door Jornt van Zuylen, in samenwerking met Frans Soeterbroek van De Ruimtemaker. Deze workshop stond in het kader van burgerparticipatie en de toekomst daarvan. Momenteel wordt namelijk veel geëxperimenteerd met burgerparticipatie, maar is dit een tijdelijke focus of een blijvende verandering? Tijdens deze workshop waren niet alleen de begeleiders aan het woord, maar hebben de deelnemers ervaringen, voorbeelden en inzichten uitgewisseld over hoe zij meer ruimte geven aan burgers in de eigen gemeente.    

Er kon worden teruggekeken op een interessante en interactieve middag. Vol kennis en inspiratie keerden de aanwezigen aan het eind van de dag huiswaarts om vervolgens binnen de eigen gemeente of organisatie (verder) aan de slag te gaan met burgerparticipatie.