Column René Cuperus: ‘Over Gele Hesjes, ‘gasvrije’ ambtenaren en afgehaakte burgers’ volgens René Cuperus

Datum 06-03-2019

Moeten bestuurders in Nederland op de hoede zijn voor een Nederlandse Gele Hesjes-beweging? In zijn nieuwste column geeft schrijver René Cuperus aan de hand van drie observaties zijn kijk op diverse belangrijke thema’s in de Nederlandse democratie, waaronder bestuursculturen, burgerparticipatie en de energietransitie. “Twee keer goed nieuws. Eén keer wat minder nieuws,” aldus René.

Opstand in Nederland

Naar aanleiding van zijn eerste observatie stelt de columnist dat de kans op een opstand van Gele Hesjes in Nederland heel klein is. Dit is goed nieuws. Een dergelijke opstand zou ook niet verdiend zijn, omdat de Franse bestuurscultuur niet goed te vergelijken is met de Nederlandse bestuurscultuur. René: “Daar regeert een echte politieke klasse. In politiek, cultuur en bedrijfsleven, en men heeft allemaal ongeveer op dezelfde school gezeten - de ‘Enarcen’ van de ENA. Met een President die daar als een koning, een Jupiter, bovenuit torent.”
Dit in tegenstelling tot Nederland, waar bestuurders juist wel gesprekken aangaan over o.a. zeggenschap en burgerparticipatie.

Veel democratische energie

Het tweede goede nieuws heeft overeenkomsten met hetgeen hierboven wordt aangeduid. Het is René namelijk opgevallen dat er veel democratische energie zit in ambtelijke en bestuurlijk Nederland. Talloze Nederlandse gemeenten tonen aan bereid te zijn als proeftuin te fungeren van democratische experimenten en burgerparticipatie. Met als gevolg dat er op veel plekken nieuwe allianties ontstaan tussen gemeentes, maatschappelijke organisaties en bedrijven.

‘Gasvrije ambtenaren’ en Afhakers

René’s derde observatie brengt minder goed nieuws met zich mee. De lokale democratie is kwetsbaar en mist een duidelijke oriëntatie. Er is sprake van polarisatie en Afhakers: mensen die weinig te maken hebben met politiek, al dan niet omdat ze er geen interesse in hebben, of er gewoon te weinig over weten.
Vooral in het kader van de energietransitie ziet René hierdoor een probleem ontstaan.
“Ik tref mezelf soms aan op congressen waar allemaal ‘gasvrije ambtenaren’ tegen elkaar opbieden hoe snel zij wel niet hun gemeente of wijk gasvrij zullen krijgen. Zij zijn – ondersteund door ‘gasvrije consultants’ en gasvrije wetenschappers – geheel gepreoccupeerd met dit thema, maar hoeveel mijlen lopen zij niet op veel inwoners vooruit?”
 
René eindigt zijn betoog met de vraag hoe Nederland kan voorkomen dat de energietransitie leidt tot een nieuwe klassenstrijd. Een belangrijk vraagstuk voor het samenwerkingsprogramma ‘Democratie in Actie’.
 
Lees de hele column van René Cuperus.

René Cuperus is als extern adviseur verbonden aan het BZK/VNG-samenwerkingsprogramma ‘Democratie in Actie’.