Column Claartje Brons en Elfride Willemse: De invloed van corona op de energietransitie; niet minder, maar meer democratie

Auteur Claartje Brons en Elfride Willemse

Door het coronavirus is niet alleen het sociale leven, maar ook de maatschappij grotendeels stilgevallen. Het kabinet heeft de afgelopen dagen steeds strengere maatregelen afgekondigd om de coronacrisis te beheersen. De overheid is terug van weggeweest en zichtbaar aanwezig. Op alle bestuursniveaus worden alle (digitale) middelen en instrumenten uit de kast gehaald. Om de crisis te bedwingen, maar ook om te bezien wat we toch kunnen doen om de democratische besluitvorming en voortgang op andere opgaven, zoals de energietransitie, niet helemaal te laten stilvallen.

We moeten het samen doen

Laten we in tijden van crisis de waarde en kracht van onze democratie niet vergeten. De reflex in crisistijd is al snel daadkracht voorop te stellen om snelheid en slagkracht te houden en oplossingen te bieden. Dat is belangrijk, want juist in een periode van crisis en onzekerheid moeten inwoners het gevoel hebben dat het bestuur er voor hen is en z’n stinkende best doet om veiligheid te bieden en de beste wereld voor haar inwoners te behouden. Maar bestuurders kunnen het niet alleen. Samen staan we sterker. Het is belangrijk om juist nu onze democratische praktijken, processen en routines te versterken en vernieuwen. Om volksvertegenwoordigers en inwoners maximaal te betrekken en zeggenschap te geven. Ook op die manier kun je als bestuur vertrouwen geven, en besluitvorming rijker.

Democratie kan niet wachten tot na de crisis, zeker niet bij de energietransitie

Laten we de kracht van onze democratie- van volksvertegenwoordigers en inwoners maximaal benutten, ook bij de urgente opgave van klimaatverandering en energietransitie. De klimaatverandering is immers niet opeens verdwenen en vereist een duurzame energietransitie die niet kan wachten. Ook nu moeten we daarom doen wat we kunnen. Belangrijke keuzes en beslissingen liggen voor, die het hele land en alle inwoners raken. Waar komen windmolens of zonneparken? Welke alternatieven voor aardgas kan ik straks kiezen om mijn huis te verwarmen? En wanneer komt de wijk waarin ik woon aan de beurt?

Democratische keuzes bij de energietransitie

Die keuzes liggen voor in een maatschappij die is stilgevallen. Veel bijeenkomsten om input van inwoners op te halen voor de Regionale Energie Strategie zijn noodgedwongen afgelast. Dit vraagt van ons dat we samen opnieuw uitvinden hoe de energietransitie een democratisch proces is en blijft, waarin volksvertegenwoordigers en inwoners kunnen meepraten en meebeslissen. Het is immers belangrijk dat de energietransitie geen bestuurdersfeestje wordt, en volksvertegenwoordigers niet hoeven te tekenen bij het kruisje. We moeten voorkomen dat gemeenteraad en inwoners buiten spel komen te staan, want dan komt niet alleen de volksgezondheid, maar ook de gezondheid van de democratie in gevaar.  

Het samen uitvinden van nieuwe democratische praktijken en routines

Creativiteit in het benutten van (digitale) mogelijkheden zorgt ervoor dat we elkaar toch kunnen blijven opzoeken, ideeën en standpunten uit kunnen wisselen. Het is goed om in de afgelopen week te zien hoe volksvertegenwoordigers en griffiers hiermee al volop aan de slag zijn. Ze proberen alternatieve mogelijkheden uit om elkaar veilig op te zoeken, ontmoeten en hun rol als volksvertegenwoordiger te pakken.

Vanuit Democratie in Actie ondersteunen we deze beweging, en ondersteunen we de komende tijd experimenten met digitale beraadslaging en besluitvorming, voor volksvertegenwoordigers alsook voor het betrekken van inwoners. Daarbij kunnen we gebruik maken van de lessen die in het afgelopen jaar zijn opgedaan in verschillende gemeenten. We gaan graag met jullie in de RES regio’s op zoek naar alternatieve (digitale) manieren waarmee inwoners en gemeenteraden hun input kunnen geven op de voorliggende concept RES. Zo kunnen we samen werkende weg nieuwe democratische praktijken en routines ontwikkelen, waar we straks na de coronacrisis ook nog ons voordeel mee kunnen doen. Daarnaast worden vanzelfsprekend ook termijnen en afspraken voor regio’s om te kunnen komen tot een RES momenteel tegen het licht gehouden.

Meer democratie kan Nederland helpen in tijden van crises. Dat geldt bij de coronacrisis, maar ook bij andere crises, zoals de klimaatcrisis en energietransitie. Laten we de kans grijpen om onze democratie te versterken.