Column Claartje Brons: 100 jaar meedoen en meebeslissen

'100 jaar vrouwenkiesrecht. Waar hebben jullie het gevierd?', vroeg Claudia de Breij tijdens haar oudejaarsconferentie 2019. Het kan zomaar zijn dat je er aan voorbij bent gelopen, net als aan de tentoonstelling ‘Ik vier mijn stem’ in de Tweede Kamer. Of ‘Strijd! 100 jaar vrouwenkiesrecht’ in het Groninger museum.

Maar wat een moment! En wat is er veel veranderd in Nederland in enkele generaties. Af en toe sta ik er bij stil, vaak ook niet. Omdat al die verworven rechten nu zo vanzelfsprekend zijn.  

Als ik het vakje rood kleur in het stemhokje bijvoorbeeld. Mijn overgrootmoeders wilden dat misschien wel, zij mochten het lange tijd nog niet. Pas na een lange strijd, vele protestmarsen, rechtszaken en acties verder, werd het voor vrouwen in 1922 mogelijk een stem uit te brengen bij de Tweede Kamerverkiezingen. Hoe zouden zij dat beleefd hebben, in het kielzog van Wilhelmina Drucker, Aletta Jacobs en vele anderen? En hoe was dat bij uw eigen grootouders?

Als ik mijn bankzaken doe, sta ik er over het algemeen ook niet bij stil dat mijn eigen oma’s dit nog niet mochten, hoe maatschappelijk actief of belezen zij ook waren. Dat zij voor de wet en de huwelijkse voorwaarden tot 1957 handelingsonbekwaam waren! Ongelooflijk en toch waar. Ook die verandering ging niet zonder slag of stoot. Dankzij de inzet van vrouwelijke politici die zich hier hard voor maakten hebben vrouwen aan vrijheid gewonnen en kunnen we nu allemaal onze eigen financiën regelen.

Als ik de torens aan de Turfmarkt in Den Haag binnenloop om aan het werk te gaan denk ik er soms wel aan. Aan de vrijheid en het vertrouwen die ik daarbij geniet, een vrijheid die mijn eigen moeder niet kende. Toen zij haar eerste dochter kreeg in 1978 werd ze ontslagen bij het academisch ziekenhuis waar zij werkte. Dat was toen nog gebruikelijk, echter voor haar knap lastig en vervelend. Bij gratie mocht ze in plaats van haar gewone werk nog wel een week per maand nachtdiensten draaien, en dat was het dan.

Zelf ben ik blij dat ik als moeder met twee kinderen kan blijven werken. En dat is inmiddels ook heel gewoon. Toch heeft ook mijn generatie zijn eigen barrières te slechten. Mannen worden er anno 2020 door hun werkgever nog vaak genoeg op aangekeken als zij besluiten minder te gaan werken als zij vader worden. Voor vrouwen met kinderen is het veelal nog taboe om meer te werken.

Ruim 100 jaar kiesrecht en 50 jaar na de acties van de Dolle Mina’s voor meer seksegelijkheid zijn we nog niet klaar. Gelijke beloning, het met elkaar vinden van een goede balans tussen werk en zorg, het zijn thema’s die nog steeds spelen. Niet gek dus dat het in de Tweede Kamer nog steeds onderwerp van gesprek is en de eerste aankondigingen van de Womens March op 8 maart 2020 alweer rondgaan op social media.

Ook in politiek en bestuur zijn mannen nog de norm en vrouwen de tweede sekse, laat recent onderzoek zien. Specifiek is er een oververtegenwoordiging in politiek en bestuur van een bepaald type man: hoogopgeleid, wit en op leeftijd. Geen vanzelfsprekende vertegenwoordiging van de mensen en meningen in het inmiddels hyperdiverse NL. Er is nog een wereld te winnen. Daarom heeft Minister Ollongren zomer 2019 acties aangekondigd om te sturen op een meer divers samengesteld en inclusief openbaar bestuur. Want dat kan toegankelijker, uitnodigender en inclusiever. In politiek en bestuur. Bij verkiezingen en bij politieke participatie tussen de verkiezingen in.

Is er plaats en ruimte aan tafel voor wie doorgaans niet meedoet? Voor wie anders kijkt, er anders uitziet, of anders opgeleid is dan de norm? En hoe maken we daar plaats en ruimte voor? Willen we ook de komende tijd weer een stap vooruit zetten, dan is het nodig daar scherp op te zijn en onbewuste vooroordelen, gewoontes, besluitvormingsprocedures en selectieprocedures kritisch tegen het licht te houden. Een mooie opgave voor de komende jaren. De toekomst is nu!

Verder lezen en doen:

  • Benieuwd naar de inzet van Minister Ollongren om te sturen op een meer inclusief en divers bestuur? Lees hier de brief die in de zomer van 2019 naar de Tweede Kamer is gestuurd.
  • Vind hier het verslag van de expertmeeting en de onderzoeksbundel die december 2019 gepresenteerd is.
  • Lees hier het verslag van de netwerkbijeenkomst eind december.

Claartje Brons is plv. programmamanager Versterking Democratie en Bestuur