Burgers betrekken bij de energietransitie

Datum 15-11-2018

De komende jaren verandert er veel op energiegebied. De overgang naar aardgasvrije wijken heeft alleen kans van slagen als inwoners actief meedoen. Hoe je hen bij de energietransitie betrekt, staat centraal in de sessie ‘Aardgasvrije wijken. Bewoners laten meewerken en meedelen’ op de Dag van de Lokale Democratie.

Nederland moet overstappen van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen. Maar hoe krijg je inwoners zover dat zij anders gaan koken en stoken? En hoe beslis je op een democratische manier over het moment en de manier waarop wijken ‘van het gas af’ gaan? Deze en andere vragen over burgerparticipatie worden tijdens de sessie beantwoord. 

Goede samenwerking

De energietransitie vraagt om een goede samenwerking tussen bewoners, gemeenten, netbeheerders en woningcorporaties. Saskia Buitelaar en Merel Ooms van kennis- en netwerkorganisatie Platform31 bespreken in de sessie een aantal voorbeelden. Hoe bewoners en gemeenten succesvol samenwerken en welke valkuilen zij daarbij tegenkomen, beschreef Saskia Buitelaar eerder in de handreiking Burgerparticipatie in de warmtetransitie voor beleidsmakers en raadsleden die burgers bij de energietransitie willen betrekken. 

Omarmen van initiatieven

Voor gemeenten die aan de slag gaan met burgerparticipatie bevat de handreiking de invultool ‘Bewoners Betrekken’. Hierin zijn de succesfactoren en spanningsvelden verwerkt die gemeenten kunnen tegenkomen bij bewonersparticipatie. Saskia licht de belangrijkste toe: “Eén van de succesfactoren is het omarmen van aardgasvrij-initiatieven uit de wijk. We zien dat gemeenten die wijkinitiatieven actief ondersteunen, daar veel inzet en betrokkenheid van bewoners voor terugkrijgen. Je kunt bewoners praktisch ondersteunen door bijvoorbeeld nieuwsbrieven te schrijven en zaaltjes te regelen. Of hen toegang te geven tot een netwerk van interne en externe deskundigen. Bewoners voelen zich daardoor serieus genomen en nemen veel taken en verantwoordelijkheden op zich, zoals de communicatie met de buurt en het onderzoeken van technische mogelijkheden.”

Democratische besluitvorming

Uiteindelijk beslist de gemeenteraad welke warmtevoorzieningen wanneer worden vervangen. Een duidelijke valkuil daarbij is dat bewoners in dit besluitvormingsproces niet voldoende of te laat worden betrokken. Saskia: “Gemeenteraden zijn nog te weinig bezig met de vraag hoeveel zeggenschap inwoners zelf hebben bij besluitvorming over aardgasvrije wijken. Terwijl je besluit over iets dat plaatsvindt achter hun voordeur. Tegelijkertijd komen bewoners die actief bezig zijn met aardgasvrijplannen in hun wijk de gemeenteraad pas in een vergevorderd stadium tegen als partij die besluit over de plannen voor hun wijk.” In een Community of Practice is Platform31 aan de slag gegaan met het democratische besluitvormingsproces bij de transitie naar aardgasvrije wijken. Projectleider Merel Ooms deelt in de sessie de eerste resultaten en lessen daaruit.