Burgemeester Groningen: “de ene herindeling is de andere niet”

Datum 11-12-2018

Groningen, Haren en Ten Boer vormen vanaf 1 januari een nieuwe gemeente. In november kozen de inwoners van de drie fusiegemeenten een nieuwe, gezamenlijke gemeenteraad. Hoe kijkt burgemeester Peter den Oudsten aan tegen de start van de nieuwe gemeente en de positie van de lokale democratie daarin?

Door de gemeentelijke herindeling krijgt de stad Groningen er een groot landelijk gebied bij. Veertien dorpen met totaal zo’n 30.000 inwoners horen straks bij de stad met 200.000 inwoners. In Haren en Ten Boer leverde dat gemengde gevoelens op. Haren verzette zich lang tegen de fusie, Ten Boer werkte al langer nauw samen met Groningen en de gemeenteambtenaren waren al in dienst van de stad. Den Oudsten: ‘Als je het hebt over lokale democratie en afstand tot de burger, is de ene herindeling de andere niet. Hier is het geen kwestie van enkele dorpen die simpelweg bij de stad worden gevoegd. Omdat Haren zich verzette tegen fusie, is er sprake van een volledige herindeling. Alle drie de gemeenten heffen zichzelf op, en er wordt één nieuwe gemeente gevormd.’

In dat nieuwe Groningen wordt op 2 januari een nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd met 45 leden. ‘Vanwege het grotere inwoneraantal en economische belang zal de stad dominant zijn bij veel beslissingen, maar de landelijke gebieden moeten een volwaardige plaats hebben in het raadsdebat’, vindt Den Oudsten. ‘Daarom ben ik blij dat er ook raadsleden zijn uit Haren en Ten Boer. Dat neemt niet weg dat de gehele raad zich moet oriënteren op het feit dat ook landelijk gebied deel uitmaakt van de nieuwe gemeente Groningen.’

Datzelfde geldt voor het nieuwe college dat op dit moment wordt gevormd. Den Oudsten: ‘Ik kan niet in de toekomst kijken, maar één voorspelling durf ik wel te doen: een of meer collegeleden zullen zich specifiek gaan bezighouden met het landelijk gebied. Daarnaast zullen de diverse college-portefeuilles natuurlijk worden uitgebreid. De wethouder economische zaken zal zich ook met de agrarische sector moeten gaan bezighouden. Maar een specifieke wethouder is bij uitstek geschikt om de contacten Haren en Ten Boer te onderhouden en de nabijheid van het gemeentebestuur te waarborgen.’

Tot slot krijgt Groningen komend jaar ook een nieuwe burgemeester. De 67-jarige Den Oudsten is waarnemend burgemeester, maar heeft bekendgemaakt niet beschikbaar te zijn voor het burgemeesterschap van de nieuwe fusiegemeente. Tot naar verwachting medio volgend jaar leidt hij de nieuw te vormen gemeente en zet zich samen met raad en college in om van de herindeling een succes te maken. ‘Als kleine kernen opgaan in een grotere gemeente, zijn inwoners altijd ongerust. Raken wij niet ondergesneeuwd? is de eerste reactie’, schetst Den Oudsten het sentiment. Hoe wil hij dorpsbewoners het gevoel geven dat de gemeente dicht bij hen staat? ‘Het bestuur van een gemeente met veel landelijk gebied en zelfstandige kernen die een sterke gemeenschapszin voelen, is écht iets anders dan het bestuur van uitsluitend een grote stad. Bij een samenvoeging als deze ontstaan gemakkelijk tegenstellingen. We willen dan ook vooral samen optrekken en lokale verbanden zo veel mogelijk intact houden. Ook loketten houden we in stand zolang dat nodig is. Over een aantal jaar is die noodzaak er wellicht niet meer. Dat heeft dan niet zozeer te maken met de herindeling, maar met het feit dat burgers veel meer zaken digitaal kunnen regelen met de gemeente. In de toekomst vragen inwoners waarschijnlijk een paspoort online aan en wordt het vervolgens thuisbezorgd.’

Groningen werkt nu al met gebiedsteams voor diverse wijken en gaat dat ook doen met de dorpen. Binnen een gebiedsteam werken gemeenteambtenaren samen met bewoners, verenigingen en organisaties uit het gebied. Elk gebied is immers anders en vraagt om een eigen aanpak. Den Oudsten: ‘De gebiedsmanagers voor Haren en Ten Boer gaan direct contact houden met lokale organisaties. Het moeten bekende gezichten worden, die gemakkelijk bereikbaar zijn voor het lokale kader, en die vervolgens ook over budget kunnen beschikken en niet voor elke kleine uitgave een bureaucratische procedure hoeven te doorlopen.’ 

Vlak voor de verkiezingen van 21 november werd de Groningse Week van de Democratie gehouden. Een week lang organiseerden de drie fusiepartners activiteiten om de lokale democratie onder de aandacht te brengen. Uiteraard om zo veel mogelijk inwoners naar de stembus te lokken, maar ook om te laten zien dat democratie meer is dan stemmen alleen. Groningen loopt voorop met experimenten op het gebied van lokale democratie en het op andere manieren betrekken van burgers. In diverse wijken hebben inwoners bijvoorbeeld meer zeggenschap gekregen, zoals Wijkdeal De Wijert en de Coöperatieve Wijkraad Oosterpark. Daarnaast werkt Groningen met ‘Right to Challenge’, het recht van inwoners om taken van gemeenten over te nemen als ze denken dat ze dat slimmer, beter of goedkoper kunnen doen.

Den Oudsten: ‘In stad zijn we actief bezig met wijkparticipatie en ik verwacht dat dergelijke experimenten ook goed zullen vallen in de landelijke gebieden. Ook daar willen we de inwoners meer verantwoordelijkheid geven voor hun eigen gebied. Experimenten die zijn ontwikkeld in stad, zullen ook in landelijk gebied aanslaan. Niet voor alles wordt de werkwijze van stad overgenomen, maar wat wij in Groningen doen is een basis voor de nieuwe gemeente.’